Ekspres ciśnieniowy działa w oparciu o prosty mechanizm: gorąca woda pod wysokim ciśnieniem przepływa przez sprasowaną, drobno zmieloną kawę. W ten sposób tworzy intensywny napar, znany pod nazwą espresso.
Woda w zbiorniku najpierw jest podgrzewana do ok. 90-96 stopni Celsjusza. Następnie pompa wytwarza ciśnienie, które przepycha ją przez kawę umieszczoną w kolbie. W ten sposób kawa zyskuje charakterystyczny, esencjonalny smak i delikatną cremę na wierzchu.
To, co wyróżnia ekspres ciśnieniowy od innych rodzajów, to właśnie wysokie ciśnienie. Bez niego niemożliwe byłoby otrzymanie intensywnego espresso, a zaparzony napar przypominałby raczej zwykłą kawę. Działanie poszczególnych modeli trochę się od siebie różni: w kolbowych samemu trzeba zmielić i ubić kawę, automatyczny robi to za Ciebie, a w kapsułkowych rolę odmierzenia i zamknięcia porcji spełnia gotowa kapsułka. Mechanizm jest jednak podobny — gorąca woda pod ciśnieniem wydobywa z kawy aromaty i olejki.
Dzięki tej technologii ekspres ciśnieniowy umożliwia przygotowanie esencjonalnego espresso, ale też naparów na jego bazie. Możliwe są cappuccino, latte czy flat white z mleczną pianką, przypominające kawy z dobrej jakości kawiarni.